Uwaga! List może zawierać błędy odczytu, bo jego jakość pozostawia wiele do życzenia. Jeśli masz jakieś uwagi merytoryczne, prześlij je, proszę, na mój adres mailowy dostępny w zakładce „Kontakt”.
MiłośćA L’armee aupre de Nowogrodek 1mier de Mars 1664.
Mon, tre cher Oncle
Monsieur, Le Continuell trauuail que nous auons eu, an allant en Moscovie et en retournant il estoit cause que ie ne pas randeu mes tres humble respects a V. E. de quois comme ie supplie mille pardon a V. E. aussi ie me proteste d’estre tutiours constant serviteur de V. E. Pour de nouvelle nous n’avons pas autre rien que nous marchons au jour d’uy avecque tout l’armee vers l’ennemis comme Romadanowski le quel ills est ioient avecque le Brzuchowiecki et Dworecki et nous passennt le riuier Desna et dela a vu lieu nous aurint la Bataille et ie vais quelle vers d’aurions duy, nous informera des autres succes a l’avenir. Et Puisque il ne me reste pour a present que de soupplier V. E. de me uouloir conserver dans ses bonnes graces ie prieray assurer V. E. quel n’e pas un seccul moment que ie ne sois pas dans touttes les passion du monde de le voir et me rejouir de la santé. A telle donc est fait de escrire mon cher oncle qu’il n’y a rien me [mon] de dont ie suis plus sensiblement touché que de vous pouuoir tesmoigner que ie ne desire pas mieulx que ce nom d’estre vostre… [tout monte?]
Monsieur mon tres cher Oncle De Vostre Excellence le tres humble et tres affectionne neveu et tres obeissant serviteur Michell Duc de Wisniowiecz
[dopisek]
Monsieur le Ritmaister Fey: baume ma prié de le recom- mander a V. E. Comme uestu [vertu] blement de(?) merite estant touiours [toujours] bien affectionne avec et en quoy il demanda la grace de V. E. ie supplie qu’il pourra(?) V. E. ce quil il faudra mieux s’hrecuiter [s’acquitter] de nos uices [services] a V. E. et comme nous auons passé le car n’en uaut [vaut] et puis que nous allons alla bataille il la ueux [veut] en manier en uostre [votre] fortune et de mi la(?) m’accompagne.
[dopisek na marginesie]
A Madame la Princesse ma tante ie rande mes tres respectuèlles [baisemains] et ie la supplie de me uouloir [vouloir] excuser de ce que ie ne la rand mes respects par la lettre me passeront de uouloir [vouloir] si defauts m’en pensera Son Excell: puisque mes seruices [services]. Comme aussi a Monsieur le marquis ie rande mes respects le priant de me conser- uer [conserver] dans ses bonnes graces.
Przekład:
Przy armii pod Nowogródkiem 1 marca 1664 roku
Mój Najdroższy Wuju,
Panie, ciągły trud, jaki znosiliśmy, idąc do Moskwy i powracając, był powodem, dla którego nie oddałem WM moich najpokorniejszych uszanowań. Proszę WM o tysiąckrotne wybaczenie, zapewniając jednocześnie o moim stałym oddaniu jako sługi WM.
Jeśli chodzi o nowiny, nie mamy żadnych innych poza tą, że maszerujemy dziś z całą armią przeciwko nieprzyjacielowi, mianowicie Romadanowskiemu, który połączył się z Brzuchowieckim i Dworeckim. Przekraczamy rzekę Desnę i tam, gdzie nadarzy się okazja, stoczymy bitwę. O tym, co wydarzy się dzisiaj, oraz o dalszych sukcesach, będę informował w przyszłości.
Ponieważ nie pozostaje mi teraz nic innego, jak tylko prosić WM o zachowanie mnie w łaskawej pamięci, pragnę zapewnić WM, że nie ma chwili, bym nie pragnął z całego serca ujrzeć Pana i cieszyć się Pańskim zdrowiem. Kończąc pisanie do mego drogiego Wuja, wyznaję, że nic nie porusza mnie silniej niż możliwość zaświadczenia, iż nie pragnę niczego bardziej, jak być godnym miana Pana,
mój Najdroższy Wuju, Waszej Miłości najpokorniejszym i najbardziej przywiązanym siostrzeńcem oraz najniższym sługą
Michał, książę Wiśniowiecki
Pan rotmistrz Feybaume poprosił mnie, bym polecił go łasce WM. Jako człowiek prawdziwie zasłużony i zawsze szczerze oddany, prosi o przychylność WM. Błagam, aby WM raczył przyjąć jego usługi, którymi chce się jak najlepiej wykazać. A ponieważ przekroczyliśmy rzekę (co jest istotne) i ruszamy do bitwy, pragnie on powierzyć swój los pomyślności WM, a ja proszę, by ta sama pomyślność mi towarzyszyła.
Dopisek na marginesie
Pani księżnej, mojej ciotce, składam moje najgłębsze uszanowania i całuję ręce. Proszę o wybaczenie, że nie oddaję jej honorów oddzielnym listem, lecz niech WM wybaczy mi te braki ze względu na moje obowiązki. Podobnie Panu markizowi składam moje uszanowania, prosząc go o zachowanie mnie w łaskawej pamięci.
Komentarz:
List ten dowodzi, że książę Michał Tomasz Wiśniowiecki wziął udział w wyprawie zadnieprzańskiej Jana Kazimierza. Adresowany jest w Nowogrodzie Siewierskim, pojawia się w nim motyw przeprawy przez Desnę. Książę wymienia też dowódcę rosyjskiego Grigorija Romadanowskiego oraz dwóch dowódców kozackich: Iwana Brzuchowieckiego i Wasilija Dworeckiego. Szczególną uwagę zwracają również dopiski. Jeden dotyczy prawdopodobnie Fryderyka Feimboima, jednego z podwładnych Jana Zamoyskiego. Książę wstawia się za nim do wuja. Drugi dopisek zawiera serdeczne pozdrowienia dla ciotki Marii Kazimiery oraz jej brata, markiza d’Arquien.